را به اروپا وصل كند ، بدون شك دماوند باشكوه ، كعبه‌ى كوهنوردان بىباك محسوب خواهد شد . البته كوه‌هاى ديگرى نيز در ايران وجود دارند كه بىآنكه با البرز قابل قياس باشند ، در حد خود عظيم و پراهميت هستند ؛ از جمله الوند ( 3720 متر ) در نزديكى همدان ، عليجوك ( 4200 متر ) در جنوب اصفهان و كوه دينار ( 5200 متر ) در شمال شيراز . در كنار كوه‌هاى ايران ، نظير كوه‌هاى قفقاز ، درياچه كم است . غير از درياچه‌ى اروميه يا درياچه‌ى شاهى - در سمت غربى شهر تبريز - درياچه درخور توجه ديگرى وجود ندارد . آب درياچه‌ى مزبور كه مساحتى در حدود چهار هزار كيلومتر مربع را فراگرفته از آب بحر الميت پرنمك‌تر و پريدتر است ، به‌طورىكه در اين درياچه هيچ نوع ماهى نمىتواند زندگى كند . دو درياچه‌ى شور ديگر نيز به نام‌هاى درياى نمك يا نيريز و مهارلو « 1 » در ايران واقع‌اند و هر دو در مجاورت شيراز قرار دارند و احتمالا بعد از قرن دهم پيدايش يافته‌اند . در سرتاسر زمين پهناور ايران فقط يك رودخانه‌ى بزرگ جريان دارد : رود كارون شعبه‌يى از شط العرب كه از كوه‌هاى لرستان سرچشمه مىگيرد و تا سراشيبى تند اهواز قابل كشتىرانى است . يك نفر انگليسى به نام آقاى ايست كورت « 2 » در سال 1836 كشتى بخارى خود را تا اين نقطه آورد و يك انگليسى ديگر ، آقاى سلبى « 3 » حتى تا شوشتر نيز رسيد . از اين تاريخ به بعد كارون همواره مورد توجه شديد انگليسىها واقع شده است . حوزه‌ى كشتىرانى كه روى اين رودخانه داير شد به كارخانه‌هاى انگليسى اين امكان را داده است تا عليه محصولات روسى - كه بازارهاى شمالى و مركزى ايران را منحصرا در اختيار خود دارند و حتى در بازارهاى شيراز نيز رقيب سرسخت توليدات انگليسى محسوب مىشوند - مبارزه موفقيت‌آميزى را آغاز كنند . تجارتخانه‌ىگرى ، داوز و شركا « 4 » لندن به دولت‌هاى انگلستان و ايران پيشنهاد داده است كه با پرداخت مبلغى ناچيز - سالانه در حدود چهار هزار ليره - انحصار كشتىرانى اين منطقه را براى خود بگيرند ولى تا امروز ايرانىها به اين پيشنهاد روى خوش نشان نداده‌اند . از لحاظ توسعه و گسترش جاده‌هاى ارتباطى وضع ايران به هيچ وجه قابل تعريف نيست . شاهراه‌هايى كه ما در اروپا داريم ، براى ايرانىها كاملا ناشناخته و حتى تصورش

--> ( 1 ) . اسم اين درياچه را Le Mahlia نوشته است . ( 2 ) . Mr . Eeast Court ( 3 ) . Mr . Selby ( 4 ) . Gray , Dawes et Cie